podbeskidzie.eu

Strona główna / Opowieści / Bajki mają tu swój adres

Opowieść / Bielsko-Biała

Bajki mają tu swój adres

Ilustracja: podświetlany stół animatora, stos rysunków na papierze i wstęga taśmy filmowej
Ilustracja pracy nad animacją rysunkową. Nie jest zdjęciem Centrum OKO ani Studia Filmów Rysunkowych.

Bohaterów animacji można spotkać w Bielsku-Białej na spacerze, ale opowieść o tworzeniu filmu ma także swój osobny adres. Centrum Bajki i Animacji OKO przybliża pracę nad animacją, a miejski szlak prowadzi do rzeźb znanych postaci. To dwa różne doświadczenia: oglądanie miasta i poznawanie procesu twórczego. Ważne rozróżnienie przed wizytą: samo Studio Filmów Rysunkowych nie jest otwarte do zwiedzania; odwiedzających zaprasza Centrum OKO.

Spacer po śladach bohaterów

Szlak „Bajkowe Bielsko-Biała” prowadzi po mieście, w którym powstały postacie znane w całej Polsce. Studio Filmów Rysunkowych założył malarz Zdzisław Lachur, wytwórnia powstała w 1947 roku w Katowicach i rok później przeniosła się na stałe do Bielska-Białej. Filmowcy najpierw zamieszkali w willi przy ul. Mickiewicza, po kilku miesiącach przenieśli się do budynku przy ul. Zdrojowej, a w momencie połączenia Bielska z Białą wytwórnia przejęła willę Rotha przy ul. Cieszyńskiej 24, gdzie ma siedzibę do dziś.

Same rzeźby stoją w różnych punktach miasta, więc spacer jest naturalny. Bolek i Lolek - rzeźba odsłonięta w 2011 roku - znajdują się na placu przy ulicy Mostowej, między budynkami galerii Sfera. Reksio stoi na placu przy fontannie, pomiędzy ulicą 11 Listopada a ulicą Stojałowskiego. Przy ul. 11 Listopada stoi Don Pedro de Pommidore wraz z Mypingiem, a na wysokości placu Wojska Polskiego przy tej samej ulicy - Smok Wawelski i kucharz Bartolini Bartłomiej Herbu Zielona Pietruszka wraz z samochodem. Pampalini, którego rzeźbę odsłonięto 5 grudnia 2019 roku, stanął nad rzeką Białą, w rejonie tak zwanego krzywego mostku nieopodal Ratusza.

Za każdą z tych postaci stoi konkretna historia i konkretny autor. Pierwszy film o Bolku i Lolku, „Kusza”, pojawił się na ekranach jesienią 1963 roku; pomysłodawcą serialu był Władysław Nehrebecki, a pierwowzorami braci jego dwaj synowie, Romek i Janek. Prawa do postaci plastycznych rozstrzygał ostatecznie Sąd Najwyższy, który przyznał je Alfredowi Ledwigowi, Leszkowi Lorkowi i Władysławowi Nehrebeckiemu - wszyscy trzej byli wśród założycieli Studia. Reksio zadebiutował w 1967 roku odcinkiem „Reksio poliglota”, a jego twórcą i reżyserem większości odcinków był Lechosław Marszałek; pierwowzorem psiaka była jego suczka Trola, terierka ostrowłosa. Muzykę do filmów o Reksiu napisał katowiczanin Zenon Kowalowski. Autorem Don Pedra, Smoka Wawelskiego i kucharza Bartoliniego jest Alfred Ledwig, a Pampaliniego stworzył Bronisław Zeman, który zaczynał w Studiu w 1958 roku jako animator.

Co oferuje OKO

Interaktywne Centrum Bajki i Animacji OKO przyjmuje gości w nowym budynku od maja 2024 roku. Główną jego częścią jest interaktywna wystawa stała ulokowana na dwóch kondygnacjach. Ekspozycja została podzielona na przestrzenie tematyczne: historia Studia Filmów Rysunkowych, tworzenie scenariuszy i postaci w animacji rysunkowej, powstawanie teł, ożywianie obrazu, udźwiękowienie animacji, projekcja 360 stopni z czterema porami roku, nagrody dla Studia oraz finał, czyli oglądanie własnej bajki.

To układ, który idzie za procesem produkcji, a nie za listą postaci. Zaczynasz od tego, skąd wziął się pomysł, przechodzisz przez tło, ruch i dźwięk, a kończysz na gotowym filmie - własnym. Dla kogoś, kto zna te bajki z telewizji, jest to głównie odpowiedź na pytanie „jak to było robione”.

Wystawę zwiedza się samodzielnie, bez przewodnika. Muzeum oprowadza wyłącznie szkolne grupy zorganizowane i kolonijne, a kiedy przychodzą rodzice z dziećmi albo dziadkowie z wnukami, to oni stają się przewodnikami dla najmłodszych. Warto to wiedzieć wcześniej, bo zmienia sposób przygotowania: jeśli idziesz z dzieckiem, to Ty prowadzisz rozmowę.

Osobna sprawa to samo Studio. Na pytanie, czy można je zwiedzać, Studio odpowiada wprost: jest zamknięte dla gości, a miejscem stworzonym dla odwiedzających jest właśnie Centrum OKO. Willa przy Cieszyńskiej 24 pozostaje siedzibą pracującej wytwórni, nie atrakcją turystyczną.

Wystawa a kino

W Centrum OKO działa nie tylko wystawa. Jest też Kino Kreska z repertuarem dla dużych i małych widzów, a do tego zajęcia edukacyjne i wydarzenia artystyczne. To są osobne rzeczy, planowane osobno.

Różnica jest praktyczna. Wystawa stała to zwiedzanie we własnym tempie, po dwóch kondygnacjach, z zatrzymywaniem się przy stanowiskach. Seans w kinie to stała pora i stały czas trwania. Jeśli chcesz połączyć jedno z drugim, sprawdź to wcześniej u organizatora, bo repertuar zmienia się co miesiąc.

Można też wybrać tylko jedną z tych rzeczy. Wystawa odpowiada na pytanie o proces tworzenia animacji, a kino jest osobnym spotkaniem z gotowym filmem. Zajęcia edukacyjne i wydarzenia artystyczne mają własny charakter, dlatego nie należy traktować ich jako stałego elementu każdej wizyty.

Warto też pamiętać, że w OKO pojawiają się wystawy czasowe obok stałej ekspozycji. Nie wypisujemy ich tutaj, bo dezaktualizują się szybciej niż ta strona. Aktualny stan znajdziesz na stronie Centrum OKO.

Jak dobrać wyjście do wieku dziecka

Muzeum deklaruje, że ekspozycję zaprojektowano tak, by zwiedzający bez względu na wiek mogli poznać sposób powstawania filmów rysunkowych, i że młodszych gości zainteresują stanowiska interaktywne oraz montowanie własnego filmu. To opis twórców wystawy, nie nasza ocena.

My nie podajemy tu progu wiekowego, bo oferta dla grup i oferta indywidualna bywają opisane inaczej i to instytucja jest źródłem tej informacji. Jeśli planujesz wyjście z małym dzieckiem, sprawdź zalecenia wprost w dziale „Przydatne informacje” na stronie Centrum OKO - tam znajdziesz też zasady dla grup zorganizowanych.

Wiek nie jest jedynym kryterium wyboru. Warto pomyśleć, czy dziecko chce zatrzymywać się przy interaktywnych stanowiskach, czy bardziej interesuje je rozpoznawanie bohaterów w mieście. Obie opcje odnoszą się do animacji, ale stawiają przed odwiedzającym inne zadanie i dają inną swobodę decyzji w trakcie wyjścia.

Jeżeli zależy Ci na wyjściu bez zobowiązań czasowych, rozsądniejszym wariantem bywa spacer śladami rzeźb. Rzeźby stoją w przestrzeni publicznej, trasę można skrócić w dowolnym momencie, a dziecko dostaje coś, co zna, bez konieczności wysiedzenia całej wizyty w budynku. Wystawa i spacer to wtedy dwa osobne pomysły na dwa różne dni, a nie jedna zbyt długa wycieczka.

Źródła i korekty